17 KODU NEDİR?
SGK 17 Kodu, işverenin haklı bir neden olmaksızın, ancak yasal süreler çerçevesinde ihbar süresi uygulanarak iş sözleşmesini sonlandırdığı durumu ifade eder.
İşçinin bir suçu veya davranış bozukluğu yoktur.
İşverenin ekonomik, verimlilik veya organizasyonel nedenlerle sözleşmeyi feshetmesidir.
İhbar süreleri uygulanır ya da ihbar tazminatı ödenir.
17 KODU HANGİ DURUMLARDA KULLANILIR?
- İşverenin küçülme ya da reorganizasyon kararı alması
- Performansın yetersiz olması ancak haklı fesih seviyesinde olmaması
- İşyerinin kapanması
- İstihdam fazlalığı
- İşverenin iyi niyetli ancak geçerli sebeple iş akdini sona erdirmesi
HUKUKİ DAYANAKLAR
4857 Sayılı İş Kanunu – Madde 17 (Süreli Fesih)
“Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinden önce, durumun karşı tarafa bildirilmesi gerekir…”
İşçinin kıdemi esas alınarak ihbar süreleri belirlenir.
| Kıdem Süresi | İhbar Süresi |
|---|---|
| < 6 ay | 2 hafta |
| 6 ay – 1.5 yıl | 4 hafta |
| 1.5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| > 3 yıl | 8 hafta |
YARGITAY KARARLARI
Yargıtay 9. HD, 2017/15345 E., 2019/10623 K.
“İş sözleşmesinin 17. maddeye göre feshedildiği hallerde işçinin kıdem tazminatına hak kazanacağı açıktır.”
Yargıtay 22. HD, 2020/712 E., 2021/1912 K.
“İşverenin, ekonomik nedenlerle iş akdini 17 koduyla sona erdirmesi feshi geçerli kılsa da işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödemek zorundadır.”
BURSA’DA GEÇEN ÖRNEK OLAY
Örnek Olay (Bursa 5. İş Mahkemesi, 2023/342 E.)
Bir tekstil işçisi, pandemi sonrası küçülme gerekçesiyle 17 koduyla işten çıkarıldı. Kıdemi 2 yıl 4 ay idi. İşveren, ihbar süresini kullandırmadı. Mahkeme, hem kıdem hem ihbar tazminatına hükmetti. İşveren ayrıca kötü niyet tazminatı da ödemek zorunda kaldı (karar kesinleşti).
17 KODUYLA ÇIKIŞTA İŞÇİNİN HAKLARI
| HAK | VAR / YOK |
|---|---|
| Kıdem Tazminatı | |
| İhbar Tazminatı | (kullandırılmamışsa) |
| İşsizlik Maaşı | |
| Kullanılmamış İzin Ücreti | |
| Fazla Mesai ve Diğer Alacaklar | |
| SGK Bildirimi | |
| Açıklama Gerekli Mi? | (Kod açıklaması yeterlidir) |
ÖRNEK TAZMİNAT HESAPLAMALARI
Örnek 1 – 2 Yıl Çalışan İşçi
- İşe Giriş: 01.02.2023
- İşten Çıkış: 01.02.2025
- Brüt Ücret: 25.000 TL
- Kullanılmayan izin: 10 gün
Kıdem Tazminatı:
25.000 TL x 2 yıl = 50.000 TL
İhbar Tazminatı (6 hafta):
25.000 TL ÷ 30 gün × 42 gün ≈ 35.000 TL
Yıllık İzin Ücreti:
25.000 ÷ 30 × 10 = 8.333 TL
TOPLAM: ≈ 93.333 TL
Örnek 2 – 4 Yıl Çalışan (İhbar Süresi Kullandırılmış)
- Kıdem: 4 yıl
- Ücret: 20.000 TL
- İhbar süresi çalıştırılmış
Kıdem Tazminatı:
20.000 x 4 = 80.000 TL
İhbar Tazminatı: Yok (çalıştırıldığı için)
TOPLAM: 80.000 TL
20 ADET SIKÇA SORULAN SORU – CEVAP
- 17 kodu işçinin suçu nedeniyle mi kullanılır?
Hayır. Geçerli nedenlerle, haklı sebep olmaksızın yapılan fesihlerdir. - İşçi tazminat alabilir mi?
Evet. Kıdem ve (varsa) ihbar tazminatı ödenir. - İşsizlik maaşı alınabilir mi?
Evet. - İhbar süresi verilmezse ne olur?
İşverenden ihbar tazminatı talep edilir. - İşveren açıklama yapmak zorunda mı?
Hayır. SGK’ya 17 kodunu bildirmesi yeterlidir. - İşçi kötü niyetli çıkarılmışsa?
Kötü niyet tazminatı gündeme gelir. - İzin alacakları ödenmezse?
Dava konusu edilebilir. - 17 kodu ile çıkışta mahkemeye gidilir mi?
Alacaklar ödenmemişse evet. - Kıdem tazminatı hesaplanırken neler dahil edilir?
Brüt maaş + düzenli ödenen prim, ikramiye vs. - İşçi çalışmadığı halde 17 koduyla çıkarılabilir mi?
İşverenin feshi geçerli gösteren sebep sunması gerekir. - Deneme süresindeki işçiye 17 kodu uygulanır mı?
Hayır. O durumda 1 kodu uygundur. - İşçi işe iade davası açabilir mi?
İşyerinde 30+ kişi varsa ve işçi 6 aydan fazla çalıştıysa evet. - 17 koduyla çıkarılan işçi başka işte çalışabilir mi?
Elbette. - 17 kodu için noter ihtarı gerekir mi?
Hayır. - Bu kodla çıkış, sicile işler mi?
Disiplin suçu olmadığından olumsuz etki yaratmaz. - İşçinin performansı düşükse bu kod kullanılabilir mi?
Evet. - İşveren tek taraflı çıkış yapabilir mi?
Evet, ancak tazminatları ödemek zorundadır. - Bursa’da bu kodla açılan davalarda genelde sonuç ne olur?
Alacak ödenmemişse işçi lehine sonuçlanır. - SGK çıkış kodu yanlış girilmişse düzeltilir mi?
Evet, dilekçeyle SGK’ya başvurularak düzeltilebilir. - İşçi bu koddan sonra tekrar aynı işyerinde çalışabilir mi?
Tarafların rızası varsa evet.
